prawo autorskie

Co to jest?

To pojęcie prawnicze oznaczające ogół praw przysługujących autorowi utworu albo przepisy upoważniające autora do decydowania o użytkowaniu dzieła i czerpaniu z niego korzyści.

Po co nam jest prawo autorskie?

Ma zabezpieczać interesy twórców oraz wydawców przed szkodami będącymi efektem naruszenia tych praw.

Jaka jest podstawa prawna dotycząca praw autorskich?

Obecnie obowiązuje ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

 Co jest przedmiotem prawa autorskiego?

Jest nim każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia. Za przedmiot prawa autorskiego w szególności uznaje się utwory: fotograficzne, architektoniczne, architektoniczno-urbanistyczne i urbanistyczne, muzyczne i słowno-muzyczne, sceniczne, sceniczno-muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne, plastyczne, audiowizualne, wzornictwa przemysłowego, wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe).

Co nie podlega ochronie prawem autorskim?

 Proste informacje prasowe, urzędowe dokumenty, materiały, znaki i symbole,  akty normatywne lub ich urzędowe projekty, idee i pomysły ( chyba że są wyrażone oryginalną formą ), opublikowane opisy patentowe lub ochronne, pomysły i tematy badawcze oraz teorie i fakty naukowe, elementy utworów pozbawione charakteru twórczego, znane powszechnie od dawna formy plastyczne, przestrzenne lub muzyczne, znaki firmowe użyte w celach informacyjnych, utwory wystawione na stałe na ogólnie dostępnych drogach, ulicach, placach lub w ogrodach, jednakże nie do tego samego użytku, utwory wystawione w publicznie dostępnych zbiorach, takich jak muzea, galerie, sale wystawowe, lecz tylko w katalogach i w wydawnictwach publikowanych dla promocji tych utworów, a także w sprawozdaniach o aktualnych wydarzeniach w prasie i telewizji, jednakże w granicach uzasadnionych celem informacji.

Czy znaczek copyright coś daje w Polsce?

W Polsce obowiązuje niesformalizowany system ochrony praw autorskich. Zamieszczenie odpowiedniego znaczka ( na przykład na stronie internetowej ) z dopiskiem w stylu "All Rights Reserved" lub "Copyright by ..." nie ma mocy prawnej, więc nie zapewnia nam ochrony. Warto to jednak stosować, gdyż ma znaczenie informacyjne i psychologiczne.

źródło: Wikipedia.org 

Podstawowe pojęcia dotyczące prawa autorskiego: 

autor

Twórca utworu, ma prawo opublikować go nie ujawniając swojego nazwiska. Dopóki go nie poda do wiadomości publicznej, w wykonywaniu praw autorskich zastępuje go wydawca lub producent utworu. Umieszczenie wbrew woli twórcy nazwiska na utworze lub ujawnienie autorstwa w inny sposób jest poważnym naruszeniem autorskich dóbr osobistych. Autorowi przysługują do utworu osobiste prawa autorskie oraz majątkowe prawa autorskie.

autorskie prawo

w znaczeniu podmiotowym ogół przepisów zapewniających twórcom dzieł ochronę ich uprawnień osobistych i majątkowych. W znaczeniu przedmiotowym: ochrona utworów literackich, naukowych i artystycznych (przejawów działalności twórczej o indywidualnym charakterze).

czas ochrony

ograniczenie ochrony w czasie, dotyczy jedynie autorskich praw majątkowych (osobiste są ochronione bezterminowo). Są one chronione przez okres życia twórcy i przez 70 lat po jego śmierci. Czas ochrony nie jest liczony od daty rzeczywistych zdarzeń - śmierci twórcy czy daty publikacji, lecz liczony jest w pełnych latach następujących po roku, w którym nastąpiło zdarzenie, od którego liczy się bieg terminów.

dzieło zbiorowe

Utwór tworzony przez większy zespół autorów, według ustalonej przez wydawcę koncepcji całości. Prawo do poszczególnych części dzieła zbiorowego (ale tylko mających samodzielne znaczenie) przysługuje ich autorom; prawo do całości dzieła zbiorowego i do jego tytułu przysługuje wydawcy.

integralność utworu
jedno z praw osobistych autora - polega na możności domagania się przez twórcę, aby jego dzieło było publikowane i rozpowszechniane w takiej postaci, jaką twórca mu nadał, a więc bez naruszania treści i formy utworu.

majątkowe prawa autorskie
autorowi przysługuje wyłączne prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu. Monopol autorski jest ograniczony przez dozwolony użytek osobisty i  użytek publiczny.

opracowanie cudzego utworu
prawo autorskie chroni nie tylko utwory w pełni oryginalne. Przedmiotem ochrony są również opracowania cudzego utworu: tłumaczenia, adaptacje, przeróbki, przeniesienia na inną technikę artystyczną (ale nie: opracowania redakcyjne). Aby wykonać opracowanie cudzego utworu nie trzeba mieć zgody właściciela praw do oryginału - dopiero wykonywanie praw do opracowania, czyli zwielokrotnianie egzemplarzy opracowania cudzego utworu i ich rozpowszechnianie wymaga takiej zgody.

plagiat
najpoważniejsze naruszenie praw autorskich polegające na przywłaszczeniu sobie cudzego autorstwa do całości utworu lub jego części. Stanowi naruszenie zarówno osobistych, jak i majątkowych praw autora.

pole eksploatacji
sposób, w jaki wykorzystywany jest utwór. Ustawa daje autorowi prawo do wynagrodzenia za korzystanie z utworu na każdym odrębnym polu eksploatacji (o ile umowa nie stanowi inaczej).

prawa pokrewne
składają się na nie prawa do artystycznych wykonań, prawa do fonogramów i wideogramów, prawa organizacji radiowej lub telewizyjnej do nadań.

umowa licencyjna
umowa ta nie przenosi autorskich praw majątkowych na kontrahenta, daje mu jedynie prawo do korzystania z utworu na określonym polu eksploatacji, ograniczając to korzystanie bądź terminem na jaki jest zawarta, bądź limitując liczbę zwielokrotnionych na jej podstawie egzemplarzy utworu, bądź wprowadzając ograniczenia terytorialne. Przeniesienie uprawnień z licencji na osobę trzecią wymaga zgody właściciela praw.

umowa wydawnicza
na jej mocy autor zobowiązuje się do dostarczenia utworu wydawcy i przeniesienia nań praw majątkowych do wydania / wydawania utworu, natomiast wydawca zobowiązuje się do wydania utworu i jego rozpowszechnienia oraz zapłacenia autorowi wynagrodzenia.

użytek osobisty
prawo zezwala na nieodpłatne korzystanie z już rozpowszechnionego utworu - bez zezwolenia twórcy - w zakresie własnego użytku osobistego (z wyjątkiem budowania według cudzego utworu architektonicznego). Krąg osobisty ograniczony jest do osób pozostających w związku rodzinnym lub towarzyskim.

użytek publiczny
ustawa wprowadza ograniczenia łamiące monopol autorski na rozporządzanie dziełem, uzasadnione celem społecznym w zakresie potrzeb informacyjnych, oświatowych, naukowych i wynagrodzenie autora
autorowi przysługuje wynagrodzenie za wykorzystanie utworu na każdym polu eksploatacji (z zastrzeżeniem dozwolonego użytku publicznego, w zasadzie bezpłatnego); jego wysokość powinna uwzględniać zakres udzielonego prawa oraz korzyści wynikające z korzystania z utworu. Wysokość wynagrodzenia kształtuje się w sposób umowny; nie istnieją ogólnie obowiązujące cenniki w tym zakresie.
W obrocie prawami autorskimi występują niemal wszystkie typy wynagrodzeń (z wyjątkiem stawki godzinowej czy dniówki).

źródło: www.prawo.ngo.pl